Hamburg, stad voor stoere zeebonken

Met een gigantische haven, een oude riviertunnel, een legendarische voetbalclub in tweede klasse en een levendige hoerenbuurt ligt de vergelijking met Antwerpen voor de hand. Ook Hamburg is ’s lands tweede grootste stad, maar met een veel ruiger zeemanshart (en meer zondagsrust).

Het is zondagochtend, half zes. Langs de Elbe, op de kade, blazen jonge zatlappen en vroege vogels verzamelen op de oudste en meest bekende markt van de stad: der Hamburger Fischmarkt. De pakweg vijfduizend bezoekers worden in het ochtendgloren getrakteerd op de geur van verse vis, bieradem, livemuziek uit de markthal en een wondermooie zonsopgang die de voor de meeste aanwezigen het einde van een zware avond in Sankt Pauli aankondigt. “Eindigen doen we de zaterdagavond traditioneel met een visbroodje, om de kater van straks wat milder te stemmen”, lacht een jongeman die naast ons staat aan te schuiven aan één van de tientallen viskramen. “Na de Reeperbahn is dit waarschijnlijk de meest populaire toeristische attractie van de stad. Straks staat hier zo’n 70.000 man, waarvan zeker de helft net flink op stap is geweest.” Dan is het eindelijk aan ons: “Twee visbroodjes a.u.b.”. De visboer kijkt ons geamuseerd aan. “Jullie moeten wel een vis kiezen, jongens.” Oh ja, uiteraard.

Oord van verderf

Ook wij komen rechtstreeks gesjokt van de Reeperbahn, het 930 meter lange oord van verderf in de volkse wijk St. Pauli. Deze straat vormt zowel het hart van het uitgaansleven als het epicentrum van de Hamburgse hoerenloperij. “De Reeperbahn is één van de bekendste straten in Duitsland en zelfs ter wereld”, verklaarde onze gids een paar uur eerder. “Tot de twintigste eeuw behoorde Sankt Pauli tot de Vrije en Hanzestad Hamburg. Het is altijd een entertainmentdistrict geweest, uiteraard dankzij de nabijheid van de haven. Anno 2016 is hier op de Reeperbahn zowat alles aanwezig voor hen die plezier en genot zoeken: stripclubs, punkdisco’s, livemuziek, bruine kroegen, gokhallen, hoerenhuizen, kebab- en andere fastfoodzaakjes. Het grote feest begint hier pas na middernacht wanneer de drank in de man is.” En effectief: rond 1 uur ’s nachts is het over de koppen lopen. Het valt onmiddellijk op hoeveel dronken mensen – zowel jonge meisjes als oude knarren – over de Reeperbahn waggelen met een plastieken beker bier in de hand. Glas op straat is verboden en dat lijkt ons maar goed ook; op een wandelingetje van nog geen honderd meter breken twee gevechten uit. Niemand lijkt er zich iets van aan te trekken. Een rauwe energie hangt als een donderwolk boven de neonverlichte wijk.

Het valt onmiddellijk op hoeveel dronken mensen – zowel jonge meisjes als oude knarren – over de Reeperbahn waggelen met een plastieken beker bier in de hand.

(c) Visit Hamburg

Aan het einde van die straat, in de schaduw van tietenclub Susis Show Bar, ligt het bekende maar ietwat teleurstellende Beatles-Platz, waar een flauw kunstwerkje nog refereert aan die goede oude tijd.

Met de Beatles naar de kloten

De Reeperbahn is natuurlijk ook de straat waar The Beatles – toen met vijf – faam verwierven en hun typische kapsels bedachten. Tussen 1960 en 1962 speelde het jonge kwintet hier maar liefst 281 shows, soms wel 98 nachten na elkaar – en dat vaak van 7 uur ’s avonds tot 7 uur ’s morgens. “Hamburg was onze leertijd, onze stage”, zei wijlen Harrison ooit over die periode. In Sankt Pauli kregen ze voor het eerst echt betaald voor hun muziek en werden tegelijkertijd getrakteerd op een wereld vol prostituees, zeelieden en gangsters. En natuurlijk op een enorme muzikale weelde. Hun eerste optreden ging door in de Indra Club, een muziekclub slash stripbar op de Grosse Freiheit (het bekendste zijstraatje van de Reeperbahn), die nu nog steeds het hoogtepunt is van iedere toeristische Beatlestour in de stad. Aan het einde van die straat, in de schaduw van tietenclub Susis Show Bar, ligt het bekende maar ietwat teleurstellende Beatles-Platz, waar een flauw kunstwerkje nog refereert aan die goede oude tijd. “Ach, het is allemaal naar de kloten hier op de Reeperbahn”, fulmineert de bejaarde eigenaar en barman van de bruine kroeg Zur Ritze, waar open damesbenen in het steegje de ingang aanduiden. Het kleine café heeft een boksring in de kelder en baadt in een cultstatus. “De straat heeft haar ziel verkocht. Vroeger was hier echt sprake van een Grosse Freiheit – Grote Vrijheid dus – toen de mensen nog geld hadden voor champagne en hoeren. Die tijden zijn voorbij.” Mijn kameraad en ik kijken elkaar aan en hebben geen idee waar de man het over heeft. Het roze huis naast zijn kroeg is volgestouwd met plezierdames en in de clubs vliegt de champagne in het rond. De stripclubs – of toch zeker Dollhouse, een klassieker in Hamburg – trekken zowel mannen als vrouwen aan die met een zekere gretigheid dertig euro inruilen voor een ietwat flauw tafeldansje. Buiten op straat gaat het er bovendien vaak even ranzig aan toe. De weg naar de Herbertstrasse – het steegje met zogezegd de mooiste en meest luxueuze prostituees, waar vrouwelijk publiek bovendien niet welkom is (er wordt hier water over vrouwelijke bezoekers gegooid) – ligt bezaaid met tippelende hoertjes die niet snel genoegen nemen met een afwijzing. “Hoezo, je vrouw zou het niet fijn vinden dat jij met mij meegaat? Je vrouw zit in je hart, niet in je piemel!”

(c) Visit Hamburg

(c) Visit Hamburg

Tegenvaller

Waar Hamburg grossiert in nachtelijke ambiance, vertier en zintuiglijk genot, zo valt de stad in daglicht qua atmosfeer, uiterlijk en bezienswaardigheden ietwat tegen. Eén van de hoogtepunten – en tevens Unesco Werelderfgoed – is de buurt Speicherstadt dat in 1913 gebouwd werd en nog steeds het grootste aan elkaar grenzende pakhuizencomplex ter wereld is. Het is vermoedelijk het meest fotogenieke stukje Hamburg, maar mijn spreekwoordelijke broek zakt er niet helemaal van af. Bovendien staat het architecturaal in schril contrast met de nieuwe naburige wijk HafenCity, volgestouwd met architectonische paradepaardjes die samen een vrij zielloze buurt vormen. Dit is Europa’s grootste bouwproject, een realiteit die voor bouwvakkers, ingenieurs en architecten misschien erg aanlokkelijk is maar voor gewone inwoners en bezoekers eerder een turn off is. Toch valt een bezoekje aan de Elbphilharmonie, het nieuwe pronkstuk van de stad, absoluut aan te raden, al was het maar omwille van de bijzondere vorm van het gebouw.

Waar Hamburg grossiert in nachtelijke ambiance, vertier en zintuiglijk genot, zo valt de stad in daglicht qua atmosfeer, uiterlijk en bezienswaardigheden ietwat tegen.

(c) Visit Hamburg

(c) Visit Hamburg

Zondag katerdag

Verder van het havengebied af voelt Hamburg plots wel erg leefbaar aan, hoewel het er op een doodnormale zondagmiddag lijkt alsof de stad door zombies overspoeld werd en de bevolking massaal gevlucht is. “Zondag is een kater- en familiedag”, legt de ober van de Hanoi Deli uit, in de schaduw van het Rathaus, het imposante stadhuis van Hamburg, gebouwd in 1886 in een weelderige neorenaissancestijl. Het gebouw met 647 kamers was één van de weinige bouwwerken die nog overeind stonden na de Tweede Wereldoorlog. “En zij die geen kater hebben, trekken met dit warme weer naar zee. Een uurtje de trein op en je ligt op het strand. Je zult zien, er is haast niks open vandaag. Zelfs de Reeperbahn is op zondag uitgestorven.” We laten het niet aan ons hart komen. Achter het Rathaus ligt het gigantische kunstmatige meer van de stad, verdeeld in de kleinere Binnenalster en de grote Aussenalster. Op het water roeien stand-up paddleboarders zich uit de naad om van het ene naar het andere meer te drijven, terwijl grotere rondvaartboten de toeristen af- en aanvoeren. Het is een mooi zicht. Zelf zijn we op zoek naar Planten un Blomen, een bekend park in Hamburg dat op plek 2 in Tripadvisors top 10 van beste activiteiten staat. Bovenaan staat het Miniatur Wunderland, een soort Mini-Europa met het grootste modeltreinsysteem ter wereld, maar omdat we geen kinderen meer zijn en weinig voelen voor openbaar vervoer in miniatuurformaat, kiezen we voor een gezonde wandeling door het park. Met bijna zeventig parken en nog eens zeventien openbare tuinen is Hamburg één van Europa’s meest groene steden en kreeg in 2011 de titel van ‘European Green Capital’. Als inwoner van Antwerpen zie ik groen van jaloezie.

(c) Visit Hamburg

Het onderspit

Omdat vergelijken des mensen is, komt grote zus Berlijn haast automatisch ter sprake. Niet dat het een schande is, maar Hamburg moet op haast ieder vlak het onderspit delven. De levendigheid, originaliteit, hipheid en milde krankzinnigheid van de Duitse hoofdstad valt in Hamburg haast nergens te bespeuren. Of toch niet voor zonsondergang. De wijk Sternschanze komt nog het dichtst in de buurt van de Berlijnse cool. De ‘Schanze’ is een uitstekend voorbeeld van gentrificatie: ooit een grimmige wijk vol armoezaaiers, nu een hippe en shabby-chique buurt die razendsnel aan populariteit wint. Ook de naburige wijk Karolinenviertel baadt in hipheid, met straten die bezaaid zijn met kleine winkeltjes van jonge creatievelingen. Op de grens tussen de twee wijken wordt bovendien elke zaterdag de Flohschanze vlooienmarkt georganiseerd, zonder Bearpit Karaoke (zoals in het Berlijnse Mauerpark) weliswaar, maar wel 1.200 vierkante meter antiek, vintage en de betere rommel.

De ‘Schanze’ is een uitstekend voorbeeld van gentrificatie: ooit een grimmige wijk vol armoezaaiers, nu een hippe en shabby-chique buurt die razendsnel aan populariteit wint. Ook de naburige wijk Karolinenviertel baadt in hipheid, met straten die bezaaid zijn met kleine winkeltjes van jonge creatievelingen.

Beachbars

Nog een aan te bevelen uitstap in Hamburg is een tripje naar de Landungsbrücken, de oude haventerminal aan de Elbe, waar het op zonnige dagen niet alleen krioelt van de haventoeristen die op zoek zijn naar een rondvaart, maar ook van de zonnekloppers die speciaal naar de rivier afzakken voor de vele beachbars. Wie niet zo gek is op de zon, kan net als in Antwerpen de (voetgangers)tunnel in om de stad eens van de andere kant te bekijken. Deze tunnel werd in 1911 gebouwd en is daarmee de oudste riviertunnel van Europa. Het moet gezegd: met een diepte van 24 en een lengte van 426 meter moet de Elbtunnel het afleggen tegen de Antwerpse variant.

(c) Visit Hamburg

Kunstmeile

Om het weekend in stijl af te sluiten, zetten we nog koers richting Kunsthalle, het eerste museum aan de Kunstmeile in het centrum van de stad. Op deze artistieke mijl liggen vijf kunsttempels: de Deichtorhallen (gespecialiseerd in fotografie), de Kunstverein Hamburg (hedendaagse kunst), het Museum für Kunst und Gewerbe (belangrijke kunstcollectie van Europese, Aziatische en oude culturen), het Bucerius Kunst Forum (een privégalerij) en de Hamburger Kunsthalle, één van de grootste musea in Duitsland en gevuld met werken van oude meesters tot hedendaagse kunstenaars. Het huisvest 12.000 vierkante meter aan kunst uit zeven eeuwen. Tip: vanaf 7 oktober loopt hier een expositie over Dalí, Ernst, Miró en Magritte, met meer dan 150 surrealistische kunstwerken.


PRAKTISCH

Vliegen
Brussels Airlines vliegt rechtstreeks naar Hamburg vanuit Zaventem (vluchttijd: 1 uur), maar vanaf 1 november doet Ryanair dat ook.

Overnachten
De hippe hotelketen 25hours Hotels komt oorspronkelijk uit Hamburg en heeft dan ook drie van haar acht hotels in de Hanzestad.

Ontdekken
Met de Hamburg CARD (vanaf 9,90€ per dag) krijg je niet alleen gratis toegang tot het openbaar vervoer, maar ook tot 50 procent korting op meer dan 150 toeristische attracties.

MADE IN HAMBURG

fritz-kola
Het Duitse colamerk fritz-kola is een favoriet onder hipsters en cafeïneverslaafden. Aanvankelijk, in 2003, werd het drankje enkel verkocht in Hamburg, maar het werd snel ook populair in de rest van Duitsland en zelfs in Oostenrijk.

25hours Hotels
Nog zo’n favoriet van hippe reizigers. Het eerste 25hours Hotel werd neergepoot in Hamburg en kreeg de toepasselijke naam ‘Number One’ mee. Ondertussen heeft het Bikini Berlin de Number One ingehaald qua naamsbekendheid en populariteit. Het hippe hotelmerk heeft acht hotels in vijf steden. Drie van die hotels staan in Hamburg.

Astra
In brouwerij Holsten in Hamburg wordt de populaire pils Astra gebrouwen. Het cultmerk is stevig verankerd in Sankt Pauli, waar het tot 2005 in de buurt van de Reeperbahn gemaakt werd. Het logo is een rood zeemanshart, hangend aan een anker. Zeer toepasselijk voor een havenstad als Hamburg.