De spoorweg, waarover passagierstreinen de stad binnen komen rijden, scheert rakelings langs de mijn. Hoge hopen zand aan beide kanten van de rails. Op het hoogste punt van de heuvel een stuk verderop staat een lange, rechthoekige toren. Die heuvel zelf bestaat uit terrassen, zoals je ze ook vindt in China of Vietnam, maar dan zonder rijst of andere gewassen. Hier zijn ze kaal, leeg en bruin. Gecreëerd zodat de boel bij verschuivingen niet als een lawine naar beneden stort. Op bijvoorbeeld een passerende trein.
We zijn in Kiruna, in het uiterste noorden van Zweden. Arctisch gebied, want de poolcirkel ligt tweehonderd kilometer zuidelijker. Er zou hier geen reden moeten zijn voor mensen om te wonen. In de winter is het bitterkoud, donker en ligt er altijd sneeuw. De zomerdagen kennen geen begin en einde. Maar er wonen hier wel mensen. Meer dan twintig duizend. Om maar één reden: ijzer. Kiruna is de mijnstad van Zweden. Van heel Europa zelfs. De grootste ijzermijn ter wereld ligt hier in Lapland. Negentig procent van al het Europese ijzer wordt in Kiruna uit de grond gehaald. Je zou er zes Eiffeltorens per dag mee kunnen bouwen.

Baan kwijt of huis kwijt

Sinds 1900 zijn ze in Kiruna bezig met mijnbouw en de gulzigheid naar grondstoffen kent geen grenzen. De vraag naar ijzer blijft en ze graven maar door. Dat gaat een keer mis, zou je zeggen, en die conclusie trokken de Zweden zelf ook in 2004. Toen werd duidelijk dat de situatie waarin ze verkeerden eindig was. Om meer ijzer te produceren, moesten ze dieper graven. Als ze dieper zouden graven, zou de bodem onder de stad wegvallen. De keuze die overbleef: de mijn dicht en iedereen werkloos, of de mijn open houden en een oplossing bedenken voor Kiruna. Die oplossing werd bedacht. Ze gaan de hele stad verhuizen.
Een vooraanstaand Zweeds architectenbureau werd ingeschakeld. Kiruna zal stapje voor stapje verplaatst worden en uiteindelijk drie kilometer oostelijker uitkomen. De meeste gebouwen worden gesloopt, en de materialen die nog goed zijn worden dan hergebruikt. De meest toonaangevende gebouwen, waaronder de kerk en de klokkentoren van het stadhuis, blijven intact en verhuizen één op één mee.
Deze lente is er begonnen met de verhuizing. In 2033 moet het nieuwe Kiruna er staan. En over een kleine honderd jaar moeten alle resten van het huidige Kiruna verdwenen zijn. Alsof er nooit een stad heeft gestaan.

No more articles