Je kunt het nog het best overcompensatie noemen. Iets meer dan vijf jaar geleden was het centrum van Skopje er eentje zoals zoveel andere steden hadden. Rivier (Vardar) die door de stad stroomt, een plein, oud stadsdeel met een bazaar vol kleine winkeltjes en een zakelijker gedeelte waar grote overheidsgebouwen staan. Maar toen werd het plan Skopje 2014 bedacht. Een megalomaan project. Kosten: 300 à 400 miljoen euro. Doel: meer toeristen trekken. Skopje moest een facelift krijgen, en halve maatregelen werden er niet genomen.
Maar zoals zo vaak met een facelift zorgt het resultaat vooral voor verwondering en hoon. Skopje is doorgeslagen. In het stadscentrum staan honderden, honderden standbeelden. Iedereen die ook maar iets heeft betekend voor Macedonië staat nu in steen vereeuwigd. Langs de oevers van de Varda staan gloednieuwe overheidsgebouwen. Allemaal neoclassicistisch. Geïnspireerd op wat buurman Griekenland al duizenden jaren heeft staan, maar gecombineerd met een prachtige wansmaak van nu. Zuilen van wat op marmer moet lijken met erachter een wand van donker glas. Lantaarns vol tierelantijntjes en versieringen, maar overduidelijk gloednieuw. Kitsch op elke straathoek.

Elke gek een standbeeld

Het hoogtepunt van al dit neo-culturele geweld is het Macedonië plein. Het standbeeld dat meteen in het oog springt is een bronzen Alexander de Grote op een steigerend paard. 22 meter hoog torent hij uit boven het plein. Onder hem een fontein met leeuwen en bewakers met grote speren. Ben je daar eenmaal aan gewend en kijk je verder, dan valt pas echt op hoe vol het staat met standbeelden. Groot en klein. Sommigen op fonteinen, anderen op sokkels. De bruggen – drie stuks op korte afstand van elkaar – staan er helemaal vol mee. Steek je de rivier over, dan heb je er minstens dertig gezien. Per brug.
Ana, inwoonster van Skopje, schaamt zich kapot. ‘Maar ja, je doet er zo weinig aan. Ze staan er nu al. En het schijnt dat er toeristen op af komen.’
Rino, een campinghouder aan het meer van Ohrid, wordt boos als hij naar Skopje gevraagd wordt. ‘De lelijkste stad waar ik ooit ben geweest. Ik haat Skopje. Vroeger kwam ik er graag. De oude bazaar was mooi. Maar nu. Het is belachelijk. Vierhonderd miljoen euro stoppen in een wanstaltig project als dit. Dat snap je toch niet. Elke gek krijgt een standbeeld in Skopje. Honderd jaar geleden jatte een Macedoniër een kip in Turkije. Werd vermoord, en nu: standbeeld.’